Cúp FA (tên tiếng Anh đầy đủ: The Football Association Challenge Cup) là một giải bóng đá loại trực tiếp hàng năm dành cho Nam ở Anh. Được tổ chức lần đầu tiên trong mùa giải 1871–72, đây là giải bóng đá lâu đời nhất trên thế giới và được tổ chức bởi Liên đoàn bóng đá Anh (FA). Kể từ năm 2015, giải mang tên The Emirates FA Cup vì được tài trợ bởi hãng hàng không Emirates. Giải đấu này mở cửa cho bất kỳ câu lạc bộ bóng đá nào đủ điều kiện tham dự từ cấp độ 10 của hệ thống giải bóng đá Anh, với kỷ lục 763 câu lạc bộ đã thi đấu trong mùa giải 2011–12. Đội vô địch sẽ nhận được chiếc cúp FA, đủ điều kiện tham dự UEFA Europa League và tranh Siêu cúp Anh.

Tổng quan giải đấu

Thông tin cơ bản

Tên chính thức và tên thông thường: Tên chính thức là The Football Association Challenge Cup, thường được gọi là Cúp FA. Từ năm 2015, giải đấu mang tên The Emirates FA Cup do được tài trợ bởi hãng hàng không Emirates.

Năm thành lập và lịch sử: Được thành lập năm 1871 và tổ chức lần đầu tiên trong mùa giải 1871–72, đây là giải bóng đá lâu đời nhất trên thế giới.

Cơ quan tổ chức: Liên đoàn bóng đá Anh (FA)

Quốc gia hoặc khu vực: Anh

Số đội hiện tại: Mở cửa cho bất kỳ câu lạc bộ bóng đá nào đủ điều kiện từ cấp độ 10 của hệ thống giải bóng đá Anh. Kỷ lục là 763 câu lạc bộ tham gia trong mùa giải 2011–12.

Cấp độ giải đấu: Đây là giải cúp quốc gia của Anh, mở cửa cho các câu lạc bộ từ cấp độ 10 trở lên trong hệ thống giải bóng đá Anh.

Thể thức thi đấu

Cấu trúc mùa giải: Giải đấu được tổ chức hàng năm theo thể thức loại trực tiếp.

Thể thức thi đấu: Hệ thống loại trực tiếp với 12 vòng thi đấu. Các trận đấu trong 12 vòng thi đấu thường được tổ chức tại sân nhà của một trong hai đội, được quyết định bằng bốc thăm.

Hệ thống thăng hạng và xuống hạng: Không áp dụng vì đây là giải cúp.

Thể thức playoff hoặc chung kết: Các trận bán kết và chung kết được tổ chức tại sân trung lập - sân vận động Wembley. Từ năm 2008, các trận bán kết chỉ diễn ra tại sân Wembley mới được xây dựng.

Tư cách tham dự các giải châu lục: Đội vô địch đủ điều kiện tham dự UEFA Europa League và một suất tranh Siêu cúp Anh.

Lịch sử & Phát triển

Thành lập và những năm đầu

Vào năm 1863, khi Hiệp hội Bóng đá (FA) mới được thành lập, họ đã công bố bộ Luật Trò chơi của Bóng đá Hiệp hội. Vào ngày 20 tháng 7 năm 1871, tại văn phòng của báo The Sportsman, Thư ký FA C. W. Alcock đề xuất với ủy ban FA rằng "nên thiết lập một Cúp Thách đấu kết nối với Hiệp hội, trong đó tất cả các câu lạc bộ thuộc Hiệp hội đều được mời tham gia". Vào tháng 11 năm 1871, giải đấu Cúp FA khởi đầu. Sau mười ba trận đấu, Wanderers được vinh danh là người chiến thắng trong trận chung kết, vào ngày 16 tháng 3 năm 1872.

Các cuộc cải cách hoặc tái cấu trúc lớn

Đến mùa giải 1888–89, giải đấu bắt đầu được củng cố khi các vòng loại được đưa vào. Sau một số rối loạn về luật lệ trong giải đấu đầu tiên, FA quyết định mọi trận hòa sẽ dẫn đến việc tổ chức trận đá lại. Tuy nhiên, việc tổ chức nhiều trận đá lại đã bị bỏ trong giải đấu chính từ mùa giải 1991-92 và trong vòng loại từ mùa giải 1997-98. Trận đá lại cũng đã được loại bỏ hoàn toàn từ các trận bán kết và trận chung kết từ năm 2000, từ tứ kết từ mùa giải 2016-17 và vòng 5 từ mùa giải 2019-20.

Thời kỳ hoàng kim và các đội thống trị

Trận chung kết Cúp FA 1923, thường được gọi là "Trận chung kết Con Ngựa Trắng", diễn ra tại Sân vận động Wembley vừa mới khai trương. Trận chung kết năm 1927 chứng kiến lần đầu tiên bản hát "Abide with Me" được trình diễn tại trận chung kết Cúp, và từ đó đã trở thành một truyền thống trước trận đấu. Arsenal là đội đoạt nhiều Cúp FA nhất với 14 lần đăng quang tính đến năm 2020.

Phát triển gần đây

Sự phát triển lại của sân vận động Wembley đã khiến cho trận chung kết được tổ chức bên ngoài nước Anh lần đầu tiên, với các trận chung kết từ năm 2001 đến 2006 diễn ra tại Millennium Stadium ở Cardiff. Trận chung kết trở lại Wembley vào năm 2007. Từ mùa giải 2014–15, FA đã cho phép sử dụng sân cỏ nhân tạo (3G) trong tất cả các vòng đấu của giải đấu.

Các đội nổi bật & Kỷ lục

Các câu lạc bộ thành công nhất

Arsenal là đội đoạt nhiều Cúp FA nhất với 14 lần đăng quang tính đến năm 2020. Wanderers là đội chiến thắng đầu tiên và tiếp tục giành chiếc cúp vào năm tiếp theo.

Kỷ lục vô địch

Theo luật ban đầu, cúp sẽ được trao tặng vĩnh viễn cho câu lạc bộ nào giành chiến thắng ba lần trong giải đấu. Tuy nhiên, sau khi đội Wanderers giành chiến thắng ba lần sau trận chung kết năm 1876, luật đã được thay đổi bởi Thư ký FA CW Alcock.

Kỷ lục cá nhân

Trận chung kết năm 1980–81 có bàn thắng của Ricky Villa, sau đó được bình chọn là bàn thắng hay nhất từng được ghi trong một trận chung kết Cúp FA, nhưng sau đó đã bị thay thế bởi Steven Gerrard.

Kỷ lục về khán giả và lượng người xem

Kỷ lục 763 câu lạc bộ đã thi đấu trong mùa giải 2011–12. Alvechurch và Oxford City đã thi đấu nhiều trận đá lại nhất trong vòng loại 1971-72, với một cặp đấu kéo dài tới 6 trận.

Tác động văn hóa & Các cuộc đối đầu

Các cuộc đối đầu và derby lớn

Thông tin về các cuộc đối đầu cụ thể không được đề cập chi tiết trong nguồn tài liệu được cung cấp.

Văn hóa người hâm mộ và truyền thống

Trận chung kết năm 1927 chứng kiến lần đầu tiên bản hát "Abide with Me" được trình diễn tại trận chung kết Cúp, và từ đó đã trở thành một truyền thống trước trận đấu. Thói quen buộc dải ruy băng bắt đầu sau khi Tottenham Hotspur giành chiến thắng trong trận chung kết 1901 và vợ của một người đứng đầu trong Spurs quyết định buộc những dải ruy băng màu xanh da trời và trắng lên tay cầm của cúp.

Tác động kinh tế và xã hội

Vào năm 2003, FA đã quyết định sử dụng sân vận động Wembley mới làm địa điểm cố định cho các trận bán kết, nhằm thu hồi khoản nợ liên quan đến việc xây dựng sân vận động này. Quyết định này gặp nhiều ý kiến trái chiều, bởi nó vừa gây bất tiện cho người hâm mộ của các đội ở xa London, vừa làm giảm giá trị đặc biệt của việc thi đấu trận chung kết tại Wembley.

Phủ sóng truyền thông và phát sóng

Kể từ mùa giải 1994–95, Cúp FA đã được tài trợ. Tuy nhiên, để bảo vệ sự uy tín của giải đấu, tên giải đấu luôn bao gồm 'FA Cup' bên cạnh tên của nhà tài trợ.

Mùa giải hiện tại & Tương lai

Nhà vô địch hiện tại và tổng quan bảng xếp hạng

Đương kim vô địch hiện tại là câu lạc bộ Crystal Palace, đội giành chiến thắng 1-0 trước câu lạc bộ Manchester City ở trận chung kết năm 2025.

Chuyển nhượng hoặc thay đổi đáng chú ý

Portsmouth có danh hiệu là câu lạc bộ bóng đá giữ cúp FA trong khoảng thời gian liên tục dài nhất - đến bảy năm, từ năm 1939 đến 1946 do Thế chiến II.

Kế hoạch tương lai hoặc mở rộng

Từ mùa giải 2014–15, FA đã cho phép sử dụng sân cỏ nhân tạo (3G) trong tất cả các vòng đấu của giải đấu. Theo quy định mùa giải 2015-16, sân cỏ nhân tạo phải đạt tiêu chuẩn một sao của FIFA, hoặc hai sao đối với các trận đấu liên quan tới một trong 92 câu lạc bộ chuyên nghiệp.