Serie A là giải bóng đá chuyên nghiệp hàng đầu của Italia, được thành lập năm 1929 với thể thức hiện tại. Giải đấu có 20 đội tham dự, thi đấu theo thể thức vòng tròn hai lượt từ tháng 8 đến tháng 5. Serie A được coi là một trong những giải đấu hay nhất thế giới, nổi tiếng với lối chơi chiến thuật và phòng ngự chắc chắn. Giải đấu có ba câu lạc bộ nổi tiếng nhất là Juventus, AC Milan và Inter Milan, tất cả đều là thành viên sáng lập của G-14.

Tổng quan về giải đấu

Thông tin cơ bản

Tên chính thức của giải đấu là Serie A Enilive tại Ý và Serie A Made in Italy ở nước ngoài vì lý do tài trợ. Giải đấu được phát âm tiếng Ý là [ˈsɛːrje ˈa] và là giải đấu chuyên nghiệp dành cho các câu lạc bộ bóng đá đứng đầu hệ thống giải bóng đá Ý.

Serie A được thành lập với thể thức hiện tại từ mùa giải 1929-30. Giải ban đầu được tổ chức bởi Direttorio Divisioni Superiori cho đến năm 1943 và Lega Calcio cho đến năm 2010, khi Lega Serie A được thành lập cho mùa giải 2010-11.

Giải đấu hiện có 20 câu lạc bộ tham dự và là giải đấu hàng đầu trong hệ thống bóng đá Ý. Serie A được xếp hạng là giải đấu quốc gia tốt nhất thế giới vào năm 2023 theo IFFHS, và được xếp hạng thứ hai trong số các giải đấu châu Âu theo hệ số giải đấu của UEFA.

Thể thức thi đấu

Mùa giải kéo dài từ tháng 8 đến tháng 5, mỗi câu lạc bộ đấu với các đội khác hai lần - một lần trên sân nhà và một lần trên sân khách, tổng cộng 38 trận cho mỗi đội. Thể thức vòng tròn tính điểm thực sự được sử dụng trong bóng đá Ý.

Nửa đầu mùa giải được gọi là "andata", mỗi đội đấu một lần với mỗi đối thủ, tổng cộng 19 trận. Nửa sau được gọi là "ritorno", các đội chơi 19 trận khác với thứ tự sân nhà và sân khách được đảo ngược.

Kể từ mùa giải 1994-95, các đội được ba điểm cho một trận thắng, một điểm cho một trận hòa và không có điểm nào cho một trận thua. Ba đội có vị trí thấp nhất vào cuối mùa giải sẽ xuống hạng Serie B, và ba đội Serie B được thăng hạng để thay thế.

Tính đến năm 2022, bốn đội đứng đầu Serie A sẽ giành quyền vào thẳng vòng đấu hạng UEFA Champions League. Đội xếp thứ năm cùng với đội vô địch Coppa Italia đủ điều kiện tham gia vòng đấu hạng UEFA Europa League. Câu lạc bộ xếp thứ sáu hoặc thứ bảy sẽ tham gia vòng loại cuối cùng của UEFA Conference League.

Lịch sử & Phát triển

Thành lập và những năm đầu

Serie A với mô hình tổ chức như ngày nay bắt đầu trong mùa giải 1929-30. Từ năm 1898 đến năm 1922, giải đấu được tổ chức thành các nhóm khu vực. Vì ngày càng có nhiều đội tham dự các giải vô địch khu vực, Liên đoàn bóng đá Ý (FIGC) đã tách CCI (Italian Football Confederation) ra vào năm 1921, thành lập Lega Nord tại Milan, tiền thân của Lega Serie A ngày nay.

Năm 1926, do khủng hoảng nội bộ và áp lực phát xít, FIGC đã thay đổi quy định nội bộ, bổ sung các đội miền Nam vào giải đấu quốc gia, cuối cùng dẫn đến dàn xếp ở mùa giải 1929-30.

Cải cách và tái cơ cấu lớn

Vào tháng 4 năm 2009, Serie A tuyên bố tách khỏi Serie B. Mười chín trong số hai mươi câu lạc bộ đã bỏ phiếu ủng hộ động thái này trong một cuộc tranh cãi về bản quyền truyền hình. Maurizio Beretta, cựu chủ tịch hiệp hội sử dụng lao động của Ý, trở thành chủ tịch của liên đoàn mới.

Vào tháng 4 năm 2016, Serie A được lựa chọn bởi Ủy ban Bóng đá Quốc tế để kiểm tra các lần phát lại video, ban đầu là bí mật cho mùa giải 2016-17, với hỗ trợ phát lại được triển khai trong mùa giải 2017-18.

Thời kỳ hoàng kim và các đội thống trị

Serie A có ba câu lạc bộ nổi tiếng nhất thế giới là Juventus, AC Milan và Inter Milan, tất cả đều là thành viên sáng lập của G-14. Tất cả các câu lạc bộ này, cùng với Lazio, Fiorentina, Roma và Napoli, được ví là "bảy chị em" (sette sorelle) của bóng đá Ý trong những năm 90 của thế kỷ 20.

Serie A dẫn đầu bảng xếp hạng của UEFA từ 1986 đến 1988 và từ 1990 đến 1999, cho thấy sức mạnh của các câu lạc bộ Ý trong thời kỳ này.

Phát triển gần đây

Serie A sẽ tiếp tục thể thức 20 câu lạc bộ sau khi mười sáu câu lạc bộ bỏ phiếu chống lại việc giảm giải đấu xuống còn 18 đội vào tháng 2 năm 2024.

Vào ngày 5 tháng 2, Serie A đã ký một thỏa thuận tài trợ mới với Eni, hay còn gọi là Enilive, để đảm nhận vai trò tài trợ chính của Serie A.

Các đội nổi bật & Kỷ lục

Các câu lạc bộ thành công nhất

Câu lạc bộ thành công nhất là Juventus với 36 chức vô địch, tiếp theo là Inter Milan với 20 chức vô địch và AC Milan 19 chức vô địch.

Juventus là câu lạc bộ thành công nhất của Ý trong thế kỷ 20 và đội Ý giành nhiều danh hiệu nhất, đứng thứ sáu ở châu Âu và thứ mười hai trên thế giới với nhiều danh hiệu quốc tế chính thức nhất với mười một danh hiệu.

Milan là câu lạc bộ đứng thứ ba trong danh sách về số danh hiệu quốc tế chính thức giành được với mười chín danh hiệu. Inter là đội bóng Ý đầu tiên và duy nhất đạt được cú ăn ba trong một mùa giải (2009-10).

Kỷ lục vô địch

Danh hiệu vô địch Serie A thường được gọi là scudetto ("chiếc khiên nhỏ") bởi vì kể từ mùa giải 1923-24, đội chiến thắng sẽ mang một huy hiệu nhỏ với ba màu quốc kỳ Ý trên áo đấu của họ trong mùa giải tiếp theo.

Từ mùa giải 2004-05 trở đi, một chiếc cúp thực sự đã được trao cho câu lạc bộ trên sân sau lượt trận cuối cùng của mùa giải. Chiếc cúp được gọi là Coppa Campioni d'Italia.

Kỷ lục cá nhân cầu thủ

Nhiều cầu thủ đã giành được giải thưởng Ballon d'Or khi chơi ở một câu lạc bộ Serie A hơn bất kỳ giải đấu nào trên thế giới ngoài La Liga của Tây Ban Nha.

Juventus là đội sản sinh ra nhiều nhà vô địch FIFA World Cup nhất (27), cùng với Inter (20), Roma (16) và Milan (10).

Kỷ lục khán giả và lượt xem

Serie A là một trong những giải đấu bóng đá lâu đời nhất trên thế giới. Trong số 100 cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử do tạp chí FourFourTwo bình chọn năm 2017, có 42 cầu thủ từng chơi ở Serie A, nhiều hơn bất kỳ giải đấu nào khác trên thế giới.

Tác động văn hóa & Đối thủ

Các trận derby và đối thủ lớn

Serie A có những câu lạc bộ nổi tiếng với các cuộc đối đầu lịch sử. Ba câu lạc bộ lớn nhất - Juventus, AC Milan và Inter Milan - tạo nên những trận đấu kinh điển của bóng đá Ý.

Tất cả các câu lạc bộ lớn này, cùng với Lazio, Fiorentina, Roma và Napoli, được ví là "bảy chị em" (sette sorelle) của bóng đá Ý trong những năm 90.

Văn hóa người hâm mộ và truyền thống

Serie A được coi là giải đấu vô địch quốc gia có tính chiến thuật và phòng ngự chắc chắn nhất, tạo nên một văn hóa bóng đá đặc trưng của Ý.

Inter Milan là đội duy nhất đã chơi ở Serie A trong mọi mùa giải kể từ khi thành lập, thể hiện sự bền bỉ và truyền thống lâu đời.

Tác động kinh tế và xã hội

Serie A có tác động lớn đến nền kinh tế thể thao Ý và là một trong những giải đấu được theo dõi nhiều nhất thế giới. Giải đấu thu hút nhiều cầu thủ nước ngoài chất lượng cao, góp phần nâng cao uy tín của bóng đá Ý.

Truyền thông và phát sóng

Hiện tại, hai đài truyền hình ở Ý là đài truyền hình vệ tinh Sky Italia và nền tảng phát trực tuyến DAZN phát sóng các trận đấu Serie A. Sky Italia phát 3 trận mỗi tuần, trong khi DAZN phát tất cả các trận đấu khác.

Kể từ mùa giải 2010-11, các câu lạc bộ Serie A đã thương lượng bản quyền truyền hình tập thể thay vì trên cơ sở cá nhân câu lạc bộ.

Mùa giải hiện tại & Tương lai

Nhà vô địch hiện tại và tổng quan bảng xếp hạng

20 câu lạc bộ đang thi đấu tại Serie A trong mùa giải 2024-25, duy trì thể thức đã được sử dụng kể từ mùa giải 2004-05.

Có 68 đội bóng đã tham dự 93 giải vô địch Serie A theo thể thức vòng tròn diễn ra từ mùa giải 1929-30 đến mùa giải 2024-25. Inter Milan là đội duy nhất đã chơi ở Serie A trong mọi mùa giải.

Chuyển nhượng và thay đổi đáng chú ý

Serie A tiếp tục thu hút nhiều cầu thủ quốc tế chất lượng cao. Giải đấu áp đặt quy tắc về số lượng cầu thủ ngoài EU, với các hạn ngạch được điều chỉnh qua các năm để cân bằng giữa việc thu hút tài năng quốc tế và phát triển cầu thủ bản địa.

Kế hoạch và mở rộng tương lai

Serie A sẽ tiếp tục thể thức 20 câu lạc bộ sau khi mười sáu câu lạc bộ bỏ phiếu chống lại việc giảm giải đấu xuống còn 18 đội vào tháng 2 năm 2024. Giải đấu tiếp tục phát triển với những cải tiến về công nghệ, bao gồm việc sử dụng công nghệ VAR từ mùa giải 2017-18.