Wrexham A.F.C. là câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp lâu đời nhất Wales, được thành lập vào năm 1864 tại thành phố Wrexham. Với lịch sử 160 năm, đây là câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp lâu đời thứ ba trên thế giới. Hiện tại, Wrexham đang thi đấu ở EFL League One - hạng đấu thứ ba của hệ thống bóng đá Anh, sau hai lần thăng hạng liên tiếp từ National League. Sân nhà Racecourse Ground là sân vận động quốc tế lâu đời nhất thế giới vẫn đang hoạt động. Câu lạc bộ nổi tiếng với kỷ lục 23 lần vô địch Welsh Cup và những chiến thắng lịch sử trước các đội bóng lớn như Arsenal (1992) và FC Porto (1984). Từ năm 2020, câu lạc bộ được sở hữu bởi các diễn viên Hollywood Ryan Reynolds và Rob McElhenney, thu hút sự chú ý toàn cầu qua bộ phim tài liệu "Welcome to Wrexham".

Lịch sử

Giới thiệu tổng quan

Thông tin tổng quan của một câu lạc bộ

Wrexham A.F.C. được thành lập vào tháng 10 năm 1864 bởi các thành viên của Câu lạc bộ Cricket Wrexham, những người muốn có hoạt động thể thao trong mùa đông. Điều này khiến Wrexham trở thành câu lạc bộ bóng đá lâu đời thứ năm thế giới, câu lạc bộ chuyên nghiệp lâu đời thứ ba và lâu đời nhất tại Wales. Trận đấu đầu tiên diễn ra vào ngày 22 tháng 10 năm 1864 tại Racecourse Ground với đội Prince of Wales Fire Brigade.

Câu lạc bộ có trụ sở tại Wrexham, Wales và hiện đang thi đấu ở EFL League One. Sân nhà Racecourse Ground với sức chứa 13.341 người là sân vận động quốc tế lâu đời nhất thế giới vẫn đang tổ chức các trận đấu quốc tế.

Mùa giải gần nhất và thành tích

Trong mùa giải 2023-24, Wrexham đã giành được lần thăng hạng thứ hai liên tiếp, cán đích ở vị trí thứ hai sau Stockport County để lên EFL League One. Đây là thành tích ấn tượng sau khi câu lạc bộ vô địch National League mùa 2022-23 với kỷ lục 111 điểm, trở lại EFL sau 15 năm vắng bóng.

Mùa giải 2024-25 đánh dấu lần đầu tiên Wrexham thi đấu ở League One sau 19 năm, khởi đầu với chiến thắng 3-2 trước Wycombe Wanderers trong trận đấu thứ 5000 được ghi nhận của câu lạc bộ.

Lịch sử

Những năm đầu tiên

Câu lạc bộ được thành lập vào tháng 10 năm 1864 bởi các thành viên của Câu lạc bộ Cricket Wrexham. Vì luật bóng đá vào thời điểm đó còn lỏng lẻo, các trận đấu đầu tiên có sự góp mặt của các đội lên tới 17 cầu thủ mỗi bên. Wrexham là những người tiên phong trong chiến dịch hạn chế các đội chỉ có 11 cầu thủ trên sân.

Năm 1876, khi Liên đoàn bóng đá Wales mới được thành lập, Edwin Cross và Alfred Davies trở thành những cầu thủ Wrexham đầu tiên khoác áo đội tuyển Wales. Vào mùa giải 1877-78, Wrexham vào đến chung kết Welsh Cup đầu tiên và giành chiến thắng 1-0 trước Druids F.C. với bàn thắng của James Davies.

Năm 1883, Wrexham lần đầu xuất hiện tại FA Cup nhưng gặp rắc rối với đám đông khiến câu lạc bộ bị trục xuất khỏi Football Association. Câu lạc bộ được cải tổ năm 1884 với tên Wrexham Olympic trước khi bỏ tên Olympic vào năm 1888.

Giai đoạn thành công

Từ năm 1968, dưới sự dẫn dắt của John Neal, Wrexham bước vào giai đoạn huy hoàng nhất lịch sử. Đội giành quyền thăng hạng lên Third Division năm 1970 và lần đầu tiên tham dự đấu trường châu Âu năm 1972 khi đối đầu với FC Zurich tại European Cup Winners' Cup.

Mùa giải 1973-74 chứng kiến Wrexham lọt vào tứ kết FA Cup sau những chiến thắng trước các đội hạng cao hơn. Đỉnh cao của giai đoạn này là mùa giải 1977-78 khi Arfon Griffiths dẫn dắt đội giành chức vô địch Third Division để thăng hạng lên Second Division lần đầu tiên trong lịch sử.

Những thành tích đáng chú ý khác bao gồm chiến thắng 1-0 trước FC Porto năm 1984 tại European Cup Winners' Cup và cú sốc lịch sử khi đánh bại đương kim vô địch Arsenal 2-1 tại FA Cup 1992 với các bàn thắng của Mickey Thomas và Steve Watkin.

Khủng hoảng và phục hồi

Đầu thế kỷ 21, Wrexham gặp phải khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Năm 2004, câu lạc bộ bị đưa vào diện quản lý tài chính với khoản nợ 2.6 triệu bảng Anh và trở thành câu lạc bộ đầu tiên của Football League bị trừ 10 điểm theo quy định mới.

Bất chấp khó khăn, Wrexham vẫn giành chức vô địch Football League Trophy 2004-05, đánh bại Southend United 2-0 tại Millennium Stadium. Tuy nhiên, câu lạc bộ không thể tránh khỏi việc xuống hạng và cuối cùng bị loại khỏi Football League năm 2008 sau 87 năm.

Giai đoạn 15 năm ở non-League (2008-2023) chứng kiến nhiều lần thất bại trong playoff và các chung kết. Điểm sáng là chức vô địch FA Trophy 2013 tại Wembley, đánh bại Grimsby Town trên chấm phạt đền.

Giai đoạn hiện tại

Tháng 11 năm 2020, diễn viên Canada-Mỹ Ryan Reynolds và diễn viên Mỹ Rob McElhenney mua lại câu lạc bộ thông qua RR McReynolds LLC. Thỏa thuận nhận được 98.6% sự ủng hộ từ Wrexham Supporters Trust và hoàn tất vào tháng 2 năm 2021.

Việc mua lại này cùng với bộ phim tài liệu "Welcome to Wrexham" đã mang lại cho câu lạc bộ sự chú ý toàn cầu chưa từng có. Mùa giải 2022-23, Wrexham giành chức vô địch National League với kỷ lục 111 điểm, trở lại EFL sau 15 năm.

Mùa giải 2023-24 tiếp tục thành công khi Wrexham giành quyền thăng hạng thứ hai liên tiếp lên League One, cán đích ở vị trí thứ hai sau Stockport County.

Thành tích và Danh hiệu

Giải quốc nội

Wrexham có thành tích ấn tượng ở các giải đấu trong nước với chức vô địch Third Division 1977-78 là thành tích cao nhất tại Football League. Câu lạc bộ cũng đạt vị trí á quân Third Division North 1932-33 và nhiều lần thăng hạng ở các hạng đấu khác nhau.

Ở các giải cúp, Wrexham sở hữu kỷ lục 23 lần vô địch Welsh Cup, nhiều nhất trong lịch sử giải đấu. Những danh hiệu khác bao gồm vô địch Football League Trophy 2004-05, FA Trophy 2012-13 và 5 lần vô địch FAW Premier Cup.

Gần đây nhất, câu lạc bộ vô địch National League 2022-23 với kỷ lục 111 điểm và giành quyền thăng hạng lên League One mùa 2023-24.

Giải theo châu lục và thế giới

Wrexham có lịch sử tham dự European Cup Winners' Cup từ năm 1972 đến 1995 nhờ thành tích tại Welsh Cup. Thành tích tốt nhất là lọt vào tứ kết năm 1975-76, chỉ thua sát nút 2-1 trước đương kim vô địch Anderlecht.

Chiến thắng đáng nhớ nhất là trận thắng 1-0 trước FC Porto năm 1984 tại lượt đi vòng một, trước khi thắng luôt về 4-3 để đi tiếp nhờ luật bàn thắng sân khách. Trận đấu đầu tiên ở châu Âu là với FC Zurich năm 1972 và trận cuối cùng với Petrolul Ploiești năm 1995.

Biểu tượng và màu sắc

Logo hiện tại và lịch sử logo

Logo hiện tại của Wrexham được sử dụng từ mùa giải 1973-74, thay thế cho biểu trưng đỉnh Maelor trước đó. Huy hiệu mới phản ánh nguồn gốc Wales của câu lạc bộ với ba chiếc lông vũ ở đỉnh và hai con rồng ở mỗi bên hướng vào trong. Thiết kế này đã trở thành biểu tượng đặc trưng và được giữ nguyên cho đến ngày nay.

Màu áo truyền thống cho sân nhà và sân khách

Trang phục sân nhà truyền thống của Wrexham là áo đỏ, quần trắng và tất trắng. Câu lạc bộ đã sử dụng màu chủ đạo đỏ với các chi tiết trắng kể từ cuối những năm 1930. Màu áo đỏ và trắng quen thuộc xuất hiện lần đầu tiên trong mùa giải 1939-40.

Trang phục sân khách là áo trắng, quần đỏ và tất đỏ. Năm 2014-15, để kỷ niệm 150 năm thành lập, Wrexham mặc áo có viền đỏ và đen của Nike vì đây là màu áo sân nhà đầu tiên được ghi nhận. Hiện tại Macron là nhà cung cấp trang phục từ năm 2016.

Bài hát truyền thống

Thông tin về bài hát truyền thống của câu lạc bộ không được đề cập chi tiết trong tài liệu nguồn.

Đối thủ truyền thống

Chester

Wrexham có sự kình địch khốc liệt nhất với Chester trong derby xuyên biên giới nổi tiếng. Hai câu lạc bộ chỉ cách nhau 10 dặm nhưng nằm ở hai quốc gia khác nhau - Wales và Anh. Trận đấu đầu tiên diễn ra năm 1888 với chiến thắng 3-2 của Wrexham tại Faulkner Street.

Wrexham dẫn đầu cuộc đối đầu trực tiếp với 67 chiến thắng so với 50 của Chester. Các trận derby được xếp vào loại "có nguy cơ cao" và thường được chuyển sang giờ thi đấu sớm hơn với sự hiện diện của cảnh sát để ngăn chặn bạo lực.

Cựu cầu thủ Lee Dixon từng nhận xét: "Chester đấu với Wrexham là một trận derby thực sự! Nó không hề kém phần dữ dội so với Arsenal v Spurs". Ian Rush, người từng chơi cho cả hai đội, mô tả derby này "căng thẳng nhất có thể" và "thực sự giống như trận Wales đấu với Anh".

Shrewsbury Town

Shrewsbury Town là một trong những đối thủ truyền thống khác của Wrexham do vị trí địa lý gần nhau. Các trận đấu thường được chuyển sang giờ đá bóng sớm hơn theo yêu cầu của cảnh sát để giảm thiểu rắc rối như đã từng xảy ra trước đây.

Tranmere Rovers

Mối kình địch với Tranmere Rovers cũng rất căng thẳng. Năm 2003, 32 kẻ côn đồ bị bỏ tù sau trận đấu Tranmere v Wrexham tại Prenton Park. Rắc rối lại xuất hiện trong trận giao hữu năm 2013 tại Racecourse Ground.

Stockport County và Notts County

Những mùa giải gần đây chứng kiến sự cạnh tranh với Stockport County và Notts County. Wrexham cạnh tranh với Stockport cho chức vô địch National League 2021-22 và với Notts County mùa 2022-23, cuối cùng vô địch với cách biệt 4 điểm.

Truyền thống và hậu trường câu lạc bộ

Nhà tài trợ

Hiện tại, trang phục thi đấu của Wrexham được tài trợ bởi Betty Buzz, công ty đồ uống thuộc sở hữu của Blake Lively cho mùa giải 2023-24. Macron là nhà cung cấp trang phục từ năm 2016, thay thế cho Nike.

Trước đó, câu lạc bộ đã có thỏa thuận tài trợ với Greene King vào năm 2011, nhưng bị hủy sau khi Đại học Wrexham mua lại Racecourse Ground vì có thỏa thuận độc quyền với nhà máy bia khác.

Biệt danh

Wrexham được biết đến với biệt danh "The Dragons" (Những con rồng), được giới thiệu vào năm 2001-02 sau cuộc bỏ phiếu của người hâm mộ. Biệt danh này giúp tăng tài trợ và quảng bá hình ảnh Wales của câu lạc bộ, đồng thời cung cấp một danh hiệu độc đáo hơn so với "The Robins" mà nhiều câu lạc bộ khác cũng sử dụng.

Linh vật chính thức Wrex the Dragon được giới thiệu cùng thời điểm và đôi khi được chủ sở hữu Rob McElhenney đóng vai.

Sở hữu và tài chính

Từ tháng 11 năm 2020, câu lạc bộ được sở hữu bởi Ryan Reynolds và Rob McElhenney thông qua RR McReynolds LLC. Thỏa thuận mua lại nhận được 98.6% sự ủng hộ từ 2.000 thành viên Wrexham Supporters Trust và hoàn tất vào tháng 2 năm 2021.

Thu nhập của câu lạc bộ tăng lên hơn 10 triệu bảng Anh trong năm tính đến tháng 6 năm 2023. Cổ động viên Club Necaxa đã mua 5% cổ phần Wrexham vào tháng 4 năm 2024, trong khi gia đình Allyn được công bố là nhà đầu tư thiểu số mới vào tháng 10 năm 2024.

Truyền thống và văn hóa

Wrexham có truyền thống mạnh mẽ với người hâm mộ địa phương và quốc tế. Wrexham Supporters Trust (WST) đã điều hành câu lạc bộ từ năm 2011 đến 2021, với 4.129 thành viên tính đến năm 2015.

Bắt đầu từ mùa giải 2021-22, cổ áo có thêu số "1934" để tưởng nhớ Thảm họa Gresford. Câu lạc bộ cũng có người hâm mộ nổi tiếng như phi hành gia Canada Chris Hadfield, cựu quản gia hoàng gia Paul Burrell và nhiều nhân vật khác.

Sân vận động

Racecourse Ground là sân nhà của Wrexham từ năm 1864, nằm trên Mold Road. Đây là sân vận động quốc tế lâu đời nhất thế giới vẫn đang tổ chức các trận đấu quốc tế. Sức chứa hiện tại là 13.341 người sau khi mở rộng khán đài Kop tạm thời.

Kỷ lục khán giả được thiết lập năm 1957 khi 34.445 người đến xem trận đấu với Manchester United tại FA Cup. Tháng 6 năm 2022, Wrexham AFC đã mua lại quyền sở hữu vĩnh viễn sân vận động từ Đại học Wrexham và đang có kế hoạch cải tạo.